Nghỉ hưu trước tuổi theo Nghị định 154

Đối tượng tinh giản biên chế

Điều 1 giới hạn phạm vi ở cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức chính trị - xã hội, từ trung ương đến cấp xã. Người lao động doanh nghiệp ngoài diện này không lấy nghị định để xin nghỉ hưu trước tuổi.

Điều 2 gồm các nhóm sau, khi rơi vào tình huống được liệt kê:

• Cán bộ, công chức, viên chức, cán bộ và công chức cấp xã, cùng người làm việc theo hợp đồng lao động được áp dụng chế độ như công chức. Tình huống gồm dôi dư do sắp xếp tổ chức, thôi giữ chức vụ lãnh đạo và tự nguyện, dôi dư do cơ cấu vị trí việc làm, chưa đạt trình độ chuyên môn mà không bố trí được việc khác, xếp loại chất lượng không hoàn thành nhiệm vụ, hoặc nghỉ ốm dài ngày theo mức nghị định nêu.
• Người hợp đồng lao động không xác định thời hạn, làm chuyên môn hoặc làm công việc hỗ trợ, phục vụ, nếu dôi dư do sắp xếp tổ chức hoặc cơ cấu lại nhân lực.

Điều 17 kéo nghị định sang một số nhóm khác: người làm việc trong chỉ tiêu biên chế và hưởng lương từ ngân sách tại hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ; người quản lý công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ khi doanh nghiệp bị sắp xếp; cán bộ, công chức, viên chức được cử làm đại diện vốn hoặc sang quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách mà dôi dư.

Một số điểm của Điều 2 loại người đã hưởng chính sách, chế độ sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo quy định riêng của Chính phủ. Đó là chỗ Nghị định 154 tránh chồng lên Nghị định 178/2024/NĐ-CP và Nghị định 67/2025/NĐ-CP.

Không giải quyết tinh giản trong các trường hợp Điều 4 nêu:

• Đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi, trừ khi cá nhân tự nguyện.
• Đang trong thời gian xem xét kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự, hoặc bị thanh tra, kiểm tra vì có dấu hiệu vi phạm.

Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố nghỉ theo Điều 9 hoặc Điều 10 thì khoản 4 của hai điều đó ghi rõ không được hưởng chính sách Điều 6. Họ không dùng mục nghỉ hưu trước tuổi ở trang này.

Điều kiện nghỉ hưu trước tuổi

Điều 6 lấy tuổi tại Phụ lục I hoặc Phụ lục II Nghị định 135/2020/NĐ-CP làm mốc, rồi xét còn bao nhiêu năm nữa thì đến mốc đó. Cả bốn khoản đều yêu cầu đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc để được hưởng lương hưu theo luật bảo hiểm xã hội đang áp dụng lúc nghỉ. Từ ngày 01/7/2025, Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 lấy mốc đủ 15 năm đóng với người đủ tuổi hoặc thuộc diện nghề nặng nhọc, vùng khó khăn. Bảng trợ cấp của Điều 6 cũng tách nhóm từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm và nhóm từ đủ 20 năm. Trang này không kết luận một hồ sơ đã đủ năm đóng.

Còn từ đủ 2 năm đến đủ 5 năm

• Khoản 2: so với tuổi Phụ lục I, tức tuổi trong điều kiện lao động bình thường. Không yêu cầu thêm 15 năm nghề nặng nhọc.
• Khoản 1: so với tuổi Phụ lục II, và phải có đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, hoặc đủ 15 năm trở lên làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, kể cả thời gian làm ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021.

Còn dưới 2 năm

• Khoản 4: so với tuổi Phụ lục I, đủ thời gian đóng để hưởng lương hưu.
• Khoản 3: so với tuổi Phụ lục II, kèm đủ 15 năm nghề nặng nhọc hoặc vùng đặc biệt khó khăn như khoản 1.

Còn hơn 5 năm so với tuổi ở phụ lục tương ứng thì không đủ điều kiện Điều 6. Người chưa đến tuổi nghỉ hưu và không đủ điều kiện về hưu trước tuổi, nếu thôi việc ngay, được xem chính sách thôi việc tại Điều 8. Trang này không tính các khoản trợ cấp thôi việc.

Khoản 3 Điều 5: thời điểm làm căn cứ đủ tuổi đời để hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi là ngày 01 của tháng liền sau tháng sinh. Hồ sơ không có ngày, tháng sinh thì lấy ngày 01/01 của năm sinh. Tháng đủ tuổi trên bộ tra cứu vẫn theo Nghị định 135: hết ngày cuối tháng đủ tuổi thì nghỉ, lương hưu từ ngày đầu tháng liền sau. Cơ quan giải quyết hồ sơ mới chốt người đó đang ở khoản 1, 2, 3 hay 4.

Chế độ và trợ cấp

Ở khoảng còn từ đủ 2 năm đến đủ 5 năm, khoản 1 và khoản 2 cho ba việc cùng lúc, ngoài lương hưu theo luật bảo hiểm xã hội:

• Không bị trừ tỷ lệ lương hưu do việc nghỉ hưu trước tuổi.
• Trợ cấp 5 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi, so với tuổi Phụ lục II nếu thuộc khoản 1, hoặc so với tuổi Phụ lục I nếu thuộc khoản 2.
• Trợ cấp theo thời gian công tác có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Từ đủ 20 năm thì 20 năm đầu được 5 tháng tiền lương hiện hưởng; từ năm thứ 21 trở đi, mỗi năm được 0,5 tháng. Từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì được 5 tháng tiền lương hiện hưởng.

Ở khoảng còn dưới 2 năm, khoản 3 và khoản 4 chỉ nói được hưởng lương hưu và không bị trừ tỷ lệ lương hưu do nghỉ trước tuổi. Hai khoản này không ghi trợ cấp 5 tháng cho mỗi năm nghỉ sớm, cũng không ghi trợ cấp theo số năm công tác.

Tiền lương hiện hưởng, theo khoản 1 Điều 5, là tiền lương tháng liền kề trước khi tinh giản biên chế. Khoản này gồm mức lương theo ngạch, bậc, chức vụ, chức danh, chức danh nghề nghiệp, hoặc mức lương thỏa thuận trong hợp đồng, hoặc mức lương của người quản lý công ty; phụ cấp chức vụ lãnh đạo, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề; và hệ số chênh lệch bảo lưu lương nếu có. Người đang nghỉ không lương hoặc nghỉ hưởng chế độ ốm đau thì lấy lương tháng liền kề trước khi nghỉ, còn mức lương cơ sở lấy theo tháng liền kề trước khi tinh giản.

Số năm để tính trợ cấp không phải là mọi năm đã đóng bảo hiểm. Với đối tượng Điều 2, khoản 4 Điều 5 chỉ cộng thời gian công tác có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội từ trung ương đến cấp xã và lực lượng vũ trang, mà chưa hưởng trợ cấp thôi việc, chưa hưởng bảo hiểm xã hội một lần hoặc chưa hưởng chế độ phục viên, xuất ngũ. Với đối tượng Điều 17, cùng khoản tính tổng thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc chưa hưởng các khoản đó.

Số tháng lẻ của thời gian công tác được làm tròn theo khoản 7 Điều 5: từ 1 tháng đến đủ 6 tháng tính là 0,5 năm; trên 6 tháng đến dưới 12 tháng tính tròn 1 năm. Khoản 8 Điều 5 cũng có cách làm tròn thời gian nghỉ sớm, nhưng chỉ khi tính trợ cấp ở Điều 9 và Điều 10, không ghi cho Điều 6. Vì vậy trang này không tự làm tròn số tháng lẻ của thời gian nghỉ hưu trước tuổi.

Chế độ không tự phát sinh khi đủ tuổi. Người đứng đầu cơ quan lập danh sách và dự toán, cấp có thẩm quyền phê duyệt rồi mới chi trả. Khoản 6 Điều 3: nếu trong 60 tháng kể từ ngày tinh giản mà được bầu cử, tuyển dụng lại vào cơ quan hưởng lương từ ngân sách, hoặc được bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, thì phải hoàn trả khoản trợ cấp đã nhận. Khoản 7 Điều 3: đủ điều kiện ở nhiều văn bản của Chính phủ thì chỉ được một chính sách cao nhất.

Ví dụ: nam sinh tháng 3/1968

Nam sinh tháng 3/1968, trong điều kiện lao động bình thường, đủ 62 tuổi vào tháng 3/2030. Hết ngày 31/3/2030 thì đến tuổi Phụ lục I; lương hưu tính từ ngày 1/4/2030. Số này do hàm tính tuổi của trang ra, cùng cách với trang nam sinh năm 1968. Đây chưa phải ngày được duyệt tinh giản.

Lùi đúng 60 tháng từ tháng đủ tuổi thì ra tháng 3/2025. Lùi đúng 24 tháng thì ra tháng 3/2028. Khoảng từ mốc 60 tháng đến mốc 24 tháng là chỗ khoản 2 Điều 6 nói tới khi còn từ đủ 2 năm đến đủ 5 năm so với tuổi Phụ lục I. Tháng 6/2025, lúc nghị định có hiệu lực, nằm giữa hai mốc này. Sau mốc 24 tháng, cho đến tháng đủ tuổi, là khoảng còn dưới 2 năm của khoản 4. Điều 5 khoản 3 lấy ngày 01 của tháng liền sau tháng sinh làm căn cứ đủ tuổi đời, nên hai mốc này là mốc tham chiếu trên lịch Phụ lục I, không thay quyết định của cơ quan giải quyết.

Giả sử hồ sơ được ghi nhận còn đúng 5 năm so với tuổi Phụ lục I và có đúng 20 năm công tác đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Điều 5 khoản 4. Trợ cấp điểm b khoản 2 là 25 tháng tiền lương hiện hưởng: 5 tháng lương cho mỗi năm, nhân với 5 năm nghỉ sớm. Trợ cấp điểm c cho 20 năm đầu là 5 tháng tiền lương hiện hưởng. Hai khoản cộng lại là 30 tháng tiền lương hiện hưởng, chưa kể lương hưu hằng tháng và việc không bị trừ tỷ lệ. Ví dụ lấy đúng 5 năm và đúng 20 năm để không phải làm tròn số tháng lẻ. Tiền lương hiện hưởng không phải là mức lương hưu.

Nếu người này có đủ 15 năm nghề nặng nhọc hoặc vùng đặc biệt khó khăn, mốc đổi sang Phụ lục II: đủ 55 tuổi 9 tháng vào tháng 12/2023, hết ngày 31/12/2023. Khi đó khoản 1 và khoản 3 mới là điều khoản cần đọc, và số năm nghỉ sớm được so với tuổi Phụ lục II chứ không so với 62 tuổi.

Khác nghỉ sớm theo Điều 169 khoản 3

Khoản 3 Điều 169 Bộ luật Lao động 2019 cho nghỉ ở tuổi thấp hơn, nhưng không quá 5 tuổi so với tuổi bình thường tại thời điểm nghỉ. Đó là nghỉ đúng một tuổi thấp hơn, không phải nghỉ thêm tới 5 năm trước tuổi thấp hơn ấy.

Bên trong khoản 3 có hai cách tính lương hưu khác nhau. Người đủ 15 năm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc vùng đặc biệt khó khăn thì nghỉ theo Phụ lục II. Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 coi đó là đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đủ tuổi thấp hơn. Mức lương hưu tính theo Điều 66 khoản 1, và điều này không có đoạn giảm tỷ lệ vì nghỉ trước tuổi.

Người suy giảm khả năng lao động đi theo Điều 65: đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc; từ 61% đến dưới 81% thì thấp hơn tối đa 5 tuổi, từ 81% thì thấp hơn tối đa 10 tuổi. Điều 66 khoản 3 tính mức như khoản 1 rồi giảm 2% cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi. Dưới 6 tháng thì không giảm. Từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.

Nghị định 154 đứng ở chỗ khác. Người thuộc diện tinh giản có thể nghỉ trước cả tuổi Phụ lục I, hoặc trước cả tuổi Phụ lục II nếu đủ 15 năm nghề nặng nhọc hay vùng khó khăn, tối đa 5 năm, mà không bị trừ tỷ lệ lương hưu. Kèm theo là trợ cấp khi còn từ đủ 2 năm đến đủ 5 năm. Người không thuộc nghị định này không được lấy các mốc đó làm lịch nghỉ của mình. Muốn xem tuổi thấp hơn theo luật, dùng mục nghỉ sớm trên trang trường hợp đặc biệt hoặc bộ tra cứu ở trang chủ.

Khác Nghị định 178 và Nghị định 67

Điều 18 Nghị định 154 chỉ thay thế Nghị định 29/2023/NĐ-CP ngày 03/6/2023. Nghị định không thay Nghị định 178/2024/NĐ-CP, cũng không thay Nghị định 67/2025/NĐ-CP sửa nghị định 178. Hai nghị định kia là chính sách khi sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Điều 6 của Nghị định 154 dừng ở mức còn tối đa 5 năm đến tuổi Phụ lục I hoặc Phụ lục II.

Nếu một người vừa thuộc diện tinh giản theo Nghị định 154 vừa thuộc chính sách sắp xếp bộ máy, khoản 7 Điều 3 chỉ cho hưởng một chính sách cao nhất. Một số điểm Điều 2 còn loại sẵn người đã hưởng chính sách sắp xếp theo quy định riêng của Chính phủ, nên không phải hồ sơ nào cũng được chọn. Phần tuổi và trợ cấp của Nghị định 178 được tóm ở trang trường hợp đặc biệt. Trang này không lập lại bảng tiền của nghị định đó.

Hiệu lực và hồ sơ đang làm theo Nghị định 29

Nghị định 154 có hiệu lực từ ngày 16/6/2025. Các chế độ, chính sách trong nghị định được áp dụng đến hết ngày 31/12/2030. Năm 2025 và năm 2026 đều nằm trong khoảng này, nếu người đó thuộc đối tượng và được cấp có thẩm quyền giải quyết trong thời hạn.

Điều 19: đối tượng đang được xem xét, giải quyết theo Nghị định 29/2023/NĐ-CP, hoặc đã được giải quyết theo nghị định đó nhưng đến ngày 16/6/2025 vẫn chưa nhận chế độ, thì được tính lại và được cấp phần chênh lệch theo Nghị định 154.

Căn cứ pháp lý

Căn cứ tính tuổi nghỉ hưu là Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 135/2020/NĐ-CP. Trang này dùng các điều khoản sau.

• Nghị định 154/2025/NĐ-CP, Điều 6Nghỉ hưu trước tuổi khi tinh giản biên chế, không trừ tỷ lệ lương hưu. Hiệu lực 16/6/2025, áp dụng đến hết 31/12/2030.
• Nghị định 29/2023/NĐ-CPNghị định tinh giản biên chế bị Nghị định 154/2025/NĐ-CP thay thế từ 16/6/2025.
• Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, Điều 169Tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường, nghỉ sớm tối đa 5 tuổi và nghỉ muộn tối đa 5 tuổi.
• Nghị định 135/2020/NĐ-CP, Điều 4 và Phụ lục ILộ trình tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường, theo năm nghỉ và theo tháng sinh.
• Nghị định 135/2020/NĐ-CP, Điều 5 và Phụ lục IITuổi nghỉ hưu thấp hơn tối đa 5 tuổi khi đủ điều kiện nghề nặng nhọc, vùng đặc biệt khó khăn hoặc suy giảm từ 61%.
• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Điều 64Điều kiện hưởng lương hưu, gồm đủ 15 năm đóng với người đủ tuổi, nghề nặng nhọc hoặc khai thác than hầm lò.
• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Điều 65Nghỉ vì suy giảm khả năng lao động: đủ 20 năm đóng; từ 81% thì thấp hơn tối đa 10 tuổi.
• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Điều 66Mức lương hưu. Khoản 3 giảm 2% mỗi năm khi nghỉ vì suy giảm khả năng lao động theo Điều 65.
• Nghị định 178/2024/NĐ-CPChính sách sắp xếp bộ máy. Không đổi tuổi tại Phụ lục I.
• Nghị định 67/2025/NĐ-CPSửa Nghị định 178/2024. Hiệu lực 15/3/2025.